Teknoloji dünyası yapay zekanın sunduğu yetenekleri hayranlıkla takip ederken, arka planda büyüyen devasa bir çevre krizi sessizce ilerlemeye devam ediyor. Hollandalı araştırmacı Alex de Vries Gao liderliğinde hazırlanan ve bilim dünyasının en prestijli platformlarından biri olan Cell dergisinde yayımlanan çalışma, yapay zeka veri merkezlerinin çevresel ayak izine dair korkutucu veriler sundu.
Raporun en sarsıcı bulgusu ise su tüketimi üzerine odaklanıyor. Yapay zeka sistemlerinin yıllık su tüketim miktarı 312 ila 765 milyar litre seviyesine ulaşmış durumda. Bu rakam, tüm dünyada bir yıl içinde tüketilen toplam ambalajlı su miktarını geride bırakarak çevresel felaketin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Karbon Ayak İzi New York Şehriyle Yarışıyor Yapay Zeka Artık Fiziksel Bir Tehdit
2025 projeksiyonlarına dayanan bilimsel çalışma, yapay zeka endüstrisinin karbon ayak izinin New York şehrinin yıllık emisyonuna eş değer hale geleceğini öngörüyor. Yaklaşık 32-80 milyon ton CO2 salınımına denk gelen bu miktar, yapay zekanın sadece dijital bir yazılım meselesi olmadığını kanıtlıyor.
Uzmanlar artık yapay zekayı havacılık veya ağır sanayi kolları gibi fiziksel ve somut bir çevre sorunu olarak tanımlıyor. Yazılımların çalışması için gereken devasa donanımların atmosfere yaydığı ısı ve gazlar, küresel ısınma mücadelesinde yeni bir cephe açılmasına neden oluyor.
Asıl Suçlu Eğitim Değil Kullanım Aşaması Sorularınız Suyu Buharlaştırıyor
Kamuoyundaki yaygın kanının aksine, enerji ve su tüketimindeki asıl patlama yapay zeka modellerinin eğitilmesi sırasında yaşanmıyor. Asıl büyük maliyet, “Çıkarım” adı verilen ve modelin canlı kullanıma geçerek kullanıcı sorularını yanıtladığı aşamada ortaya çıkıyor.
Milyarlarca kullanıcının ChatGPT, Gemini veya Claude gibi araçlara her gün yönelttiği sorular, sunucuların 7/24 tam kapasite çalışmasına neden oluyor. Bu sunucuların aşırı ısınmasını önlemek için kullanılan soğutma sistemleri ise muazzam miktarda tatlı suyun buharlaşması demek oluyor.
Standart bir yapay zeka sohbet botuyla yapılan 20 ila 50 soruluk kısa bir diyaloğun, yaklaşık 500 ml yani bir küçük şişe su tüketimine denk geldiği tahmin ediliyor. Milyarlarca sorgu birleştiğinde bu tüketim çığ gibi büyüyerek doğal kaynakları tehdit ediyor.
Şeffaflık Eksikliği Dev Teknoloji Şirketleri Gerçek Verileri Gizliyor mu
Raporda dikkat çekilen en kritik noktalardan biri de teknoloji devlerinin sergilediği şeffaflık eksikliği oldu. Google, Microsoft ve Meta gibi devler çevresel raporlar yayınlasa da bu belgelerde yapay zeka iş yükleri ile e-posta veya depolama gibi diğer bulut hizmetleri genellikle birbirinden ayrılmıyor.
Bu durum, yapay zekanın gerçek maliyetinin ne kadarının gizlendiği sorusunu gündeme getiriyor. Araştırma yazarları, yapay zeka sektörünün artık telekomünikasyon veya enerji sektörü gibi çok daha sıkı düzenleyici denetimlere tabi tutulması gerektiğini savunuyor.
Şirketlerin veri merkezlerini daha verimli hale getirme çabaları olsa da yapay zeka talebindeki geometrik artış, sağlanan tüm tasarrufları yutuyor ve toplam tüketimi her geçen gün yukarı çekiyor. Kullanıcıların dijital konforu arttıkça, gezegenin su kaynakları üzerindeki baskı daha da derinleşiyor.
